Co zjeść w Egipcie? Przewodnik po lokalnych potrawach

Pierwszy poranek w Egipcie, a w powietrzu unosi się zapach smażonej cebuli i świeżej mięty. Nie wiesz, co zjeść w Egipcie i które lokalne potrawy naprawdę warto zamówić? Z tego przewodnika poznasz smaki kuchni egipskiej, od ulicznych śniadań po dania podawane podczas Ramadanu.

Na czym polega kuchnia egipska?

Kuchnia egipska ma ponad 2,5 tysiąca lat historii. Kształtowały ją wpływy śródziemnomorskie, północnoafrykańskie i bliskowschodnie, dlatego na jednym stole spotykają się bób, ryby z Nilu, baranina i bardzo słodkie desery. W wielu domach nadal gotuje się tak, jak opisywał to Herodot, tylko garnki są nowe, a przyprawy częściej kupuje się w sklepie niż na targu.

Wiele dań wydaje się ciężkich, bo w Egipcie chętnie używa się oleju. Jednocześnie w menu jest mnóstwo warzyw, strączków i ryb. Do tego wszędzie pojawia się chleb baladi (eisz), którym nabiera się jedzenie zamiast używać sztućców. Jeśli lubisz kuchnie o wyraźnym smaku, egipskie stoły szybko staną się dla ciebie bardzo kuszące.

Halal i haram w Egipcie

Islam mocno wpływa na to, co ląduje na talerzu. Produkty dzielą się na halal, czyli dozwolone, oraz haram, czyli zakazane. Najprostszym przykładem jest wieprzowina, której w Egipcie praktycznie nie zobaczysz, tak samo jak potraw z jej krwią. Liczy się też sposób uboju, dlatego to samo mięso może być halal albo haram, w zależności od tego, jak zostało przygotowane.

Bardzo ważny jest zakaz spożywania alkoholu. W praktyce w turystycznych miejscowościach znajdziesz piwo czy wino, często schowane w czarnych torbach albo owinięte gazetą. W osiedlowych sklepikach w Kairze czy Luksorze alkohol bywa dostępny, ale wiedzą o tym głównie miejscowi. Dla ciebie ważniejsza będzie inna informacja:

W tradycyjnej kuchni egipskiej prawie nie ma alkoholu, ale jest za to ogromny wybór dań bezmięsnych, rybnych i mięsnych zgodnych z zasadami halal.

Jak wygląda posiłek w egipskim domu?

W wielu domach, od Kairu po Marsa Alam, rodzina je na podłodze. Na dywanie rozkłada się niską tacę albo niewielki stolik, wokół którego siadają wszyscy domownicy. Na środku ląduje kilkanaście małych miseczek z różnymi daniami. Im bardziej stół zastawiony, tym lepiej. Gość, który spróbuje wszystkiego, jest mile widziany.

Zamiast noży i widelców używa się chlebków pita, czyli egipskiego eisz. Kawałek chleba pełni rolę łyżki i widelca jednocześnie. W jednym posiłku bez problemu pojawia się ryż, makaron i ziemniaki, bo Egipcjanie lubią syte obiado-kolacje. Dla wielu turystów to pierwszy szok, ale po kilku dniach takie nakładanie wszystkiego naraz staje się zupełnie naturalne.

Co zjeść w Egipcie na śniadanie?

Poranki w Egipcie dzielą się na dwa typy. Pierwszy to klasyczne słodkie śniadanie z ciastkami, drożdżówkami i mlekiem z cukrem albo miodem. Drugi to śniadanie uliczne, które nasyci cię na pół dnia. Tam królują ful, falafel (taamiya) i chleb pita polany pastą sezamową.

Jeśli masz dość hotelowych rogalików, wyjdź rano na miasto. Małe budki z jedzeniem sprzedają śniadanie zwykle tylko do południa, więc najlepiej wybrać się tam od razu po przebudzeniu. W zamian dostaniesz coś, co jedzą zwykli mieszkańcy Kairu czy Luksoru.

Ful – egipska fasola

Ful medames to jedno z najważniejszych dań Egiptu. Tradycyjnie gotuje się bób lub specjalną fasolę długo w wysokich, glinianych garnkach, często przez całą noc. Gotowy ful trafia potem do małych sklepików, gdzie sprzedaje się go na kilogramy albo w prostych kanapkach.

W domu fasolę rozgniata się na gęstą pastę, dodaje oliwę, sok z limonki, czosnek i przyprawy. Najczęściej je się ją z chlebkiem pita. Niektórzy dorzucają krojone pomidory, inni posypują wszystko posiekaną natką pietruszki. Z bobu lub fasoli powstają też smażone kotleciki tamijja, które przypominają falafel, ale mają inny smak i konsystencję.

Falafel i taamiya

Egipski falafel, zwany lokalnie taamiya, przygotowuje się głównie z namoczonej ciecierzycy albo z bobu. Nasiona mieli się z ziołami, dużą ilością pietruszki i przyprawami, takimi jak kardamon, kumin czy gałka muszkatołowa. Z masy formuje się małe kulki albo kotleciki i smaży w głębokim oleju, aż zrobią się złote i chrupiące.

Na ulicy falafel ląduje zwykle w ciepłym chlebie pita. Do środka trafia sałata, pomidor, ogórek i czasem frytki. Całość można polać sosem tahina albo pikantnym sosem z chili. Jedna taka kanapka kosztuje niewiele, a wystarczy ci spokojnie na kilka godzin zwiedzania.

Tahina i pasty do chleba

Tahina to pasta z uprażonych i zmielonych ziaren sezamu. Egipcjanie mieszają ją z wodą lub jogurtem, octem, sokiem z limonki i solą, aż powstanie gęsty sos. Tę wersję podaje się zarówno do śniadań, jak i do obiadu, najczęściej obok ryżu lub pieczonych warzyw. W wielu domach stoi na stole codziennie.

Z tahiny powstaje też baba ghanouj, czyli pasta z pieczonego bakłażana z dodatkiem czosnku i przypraw. Podaje się ją jako przystawkę razem z chlebem. Obok niej pojawiają się miseczki z marynowanymi warzywami i oliwkami. W efekcie samo „smarowidło do chleba” zamienia się w pełnowartościowy posiłek.

Jeśli chcesz szybko rozeznać się w śniadaniowym menu, zwróć uwagę na te popularne pozycje:

• kanapki z ful w chlebku pita z warzywami,
• porcja taamiya z sałatką i frytkami,
• chleb pita z tahiną i marynowanymi warzywami,
• słodkie bułki i ciasteczka popijane mlekiem lub herbatą.

Jakie dania obiadowe warto zamówić?

W porze obiadu ulice Kairu i Aleksandrii pachną przypieczoną cebulą i sosem pomidorowym. Na jednym rogu znajdziesz wielki gar koshari, na innym piec, w którym wypieka się chleb wypełniony mięsem. W nadmorskich miejscowościach, takich jak Marsa Alam, do tego dochodzi zapach świeżych ryb i owoców morza.

Co wybrać przy pierwszym wyjściu na miasto? Wiele osób sięga po burgery i pizzę, bo wydają się bezpieczne. Szybko okazuje się jednak, że lokalne dania smakują o wiele lepiej, a do tego pokazują prawdziwe oblicze kuchni egipskiej.

Koshari

Koshari to jedno z najpopularniejszych dań ulicznych w Egipcie. W misce ląduje mieszanka ryżu, kilku rodzajów makaronu, soczewicy i ciecierzycy. Na wierzch kucharz sypie górę smażonej cebuli i polewa całość sosem pomidorowym. Do dania dostajesz buteleczkę octu i ostrego sosu, które dodajesz samodzielnie.

To jedzenie jest bardzo syte i świetnie sprawdza się po całym dniu zwiedzania. Koshari znajdziesz w wyspecjalizowanych barach, często otwartych do późna w nocy. W każdym mieście pojawiają się kolejki do miejsc, które robią tę potrawę najlepiej, więc warto podpatrzyć, gdzie jedzą miejscowi.

Zupy i gulasze

Druga ważna kategoria to zupy. Najsłynniejsza jest molokhia, gotowana z posiekanych liści juty przypominających szpinak. Zupa ma gęstą, lekko ciągnącą się konsystencję, którą jedni uwielbiają, a innych trochę odstrasza. Smak wynagradza jednak wszystko, bo czuć w nim czosnek, bulion i sok z limonki.

Molokhię podaje się zwykle z kawałkami kurczaka lub królika i dużą porcją ryżu. W Górnym Egipcie istnieje wersja podawana na zimno, znana jako Shalwlaw. W okolicach Nilu pojawia się też zupa molocheja w nieco innych odmianach, ale zasada jest podobna. Dużo ziół, czosnku i ciepły, domowy smak.

Mięso i dania z ryżu

Mięso w Egipcie pojawia się głównie w postaci drobiu i wołowiny, często z grilla. Prawdziwą ciekawostką są hamam mahshi, czyli nadziewane gołębie. Ptaki najpierw gotuje się do miękkości, a potem wypełnia ryżem lub kaszą z przyprawami i piecze. To danie ma intensywny smak i wielu turystów traktuje je jako kulinarne wyzwanie.

Warto spróbować też hawawshi, czyli mięsa mielonego zapiekanego wewnątrz chleba baladi. Chleb smaruje się masłem, nadziewa doprawionym mięsem, a czasem także kiełbasą czy pastrami, po czym wszystko trafia do pieca. W nadmorskich miastach obok tego pojawiają się świeże ryby z grilla, podawane z ryżem i sałatką z pomidorów, cebuli oraz pietruszki.

Dla ułatwienia możesz porównać kilka znanych dań obiadowych:

W nadmorskich kurortach natkniesz się także na umm chulul. To małże moczone przez wiele dni, aby wypłukać piasek, a potem gotowane z przyprawami. Sprzedawca podaje je w papierowej torebce niczym frytki. Egipcjanie traktują je raczej jak przekąskę niż pełne danie.

Jeśli chcesz zapamiętać kilka najważniejszych propozycji obiadowych z całego pobytu, zwróć uwagę na:

• koshari z soczewicą, ryżem i sosem pomidorowym,
• zupę molokhia z ryżem i czosnkiem,
• hawawshi, czyli mięso mielone zapiekane w chlebie,
• grillowane ryby lub kurczaka z ryżem i sałatką.

Co zjeść w Egipcie podczas świąt?

Kalendarz muzułmański wyznacza nie tylko daty świąt, ale także rytm jedzenia. Ramadan i Id al-Adha wpływają na to, jak wyglądają ulice po zmroku i co trafia na stół. Turyści często boją się, że w czasie świąt nic nie zjedzą, w praktyce to okres wyjątkowo bogaty w potrawy.

Godziny otwarcia sklepów mogą się zmieniać, ale hotele i miejsca nastawione na podróżnych zwykle działają normalnie. Za to po zachodzie słońca życie przenosi się do restauracji i domów, gdzie czekają ogromne porcje mięsa, ryżu i deserów.

Ramadan

W czasie Ramadanu wierzący poszczą od świtu do zmierzchu. Po wieczornym nawoływaniu muezzina ulice na chwilę pustoszeją, bo wszyscy siadają do iftaru, czyli pierwszego posiłku po całym dniu. Tradycja nakazuje zacząć od zjedzenia daktyla, dopiero potem podaje się zupy, mięso i resztę dań.

Na stole pojawia się dużo ryżu, drobiu i baraniny, za to mniej ryb. W Egipcie istnieje przekonanie, że ryby zwiększają pragnienie, a kolejny dzień postu znów upływa bez wody. Iftar jest zwykle bardzo obfity, bo ma wynagrodzić wiele godzin bez jedzenia, więc to dobry moment, żeby spróbować różnych tradycyjnych potraw egipskich naraz.

Święto Ofiarowania

Id al-Adha, zwane też Id al-Kabir, upamiętnia historię Abrahama. Tego dnia składa się ofiarę ze zwierzęcia, najczęściej barana. Mięso trafia na rodzinny stół, ale też do potrzebujących. W całym kraju unosi się wtedy zapach świeżo gotowanej i smażonej baraniny.

Z mięsa i wnętrzności powstają różne dania, w tym kirsza, czyli flaki baranie. Serwuje się ją na ciepło, często już na śniadanie. W czasie święta królują potrawy mięsne, a makaron czy warzywa schodzą na drugi plan. Słodycze też pojawiają się rzadziej, bo najpierw trzeba dobrze wykorzystać ofiarowane mięso.

W świąteczne dni w Egipcie na stołach dominuje mięso baranie, a tradycyjny posiłek może zacząć się już od bardzo wczesnego ranka.

Napoje, desery i owoce w Egipcie

Bez napojów i deserów obraz egipskiej kuchni byłby niepełny. Upał sprawia, że wiele osób najpierw szuka czegoś do picia, dopiero potem myśli o jedzeniu. Na szczęście na każdym rogu znajdziesz małe bary z sokami i herbatą, a na straganach leżą góry mango i bananów.

Tradycyjne desery bywają bardzo słodkie, bo często polewa się je syropem cukrowym. Do tego dochodzą owoce, które smakują zupełnie inaczej niż w Polsce. Warto spróbować ich od razu po kupieniu, kiedy są jeszcze chłodne od nocnego powietrza.

Napoje bezalkoholowe

Najpopularniejszym napojem pozostaje herbata szaj, często bardzo mocna i słodka. W kawiarniach dostaniesz też wersję z miętą, czyli szaj ła nana. Na chłodniejsze wieczory świetnie sprawdza się herbata cynamonowa, nazywana gerfa, która przyjemnie rozgrzewa po całym dniu na pustyni.

Do tego dochodzi karkade, czyli napar z hibiskusa. W Egipcie pije się go na ciepło i na zimno. Ma intensywnie czerwony kolor i lekko kwaskowy smak. W barach z sokami zamówisz też świeżo wyciskany sok z mango, limonki, a czasem z trzciny cukrowej. To najlepszy sposób na szybkie uzupełnienie energii.

Alkohol i napoje dla turystów

W lokalnych kawiarniach, gdzie przesiadują Egipcjanie, alkoholu zwykle nie ma. W hotelach all inclusive i miejscach nastawionych na turystów sytuacja wygląda już inaczej. Tam piwo, wino czy proste drinki są powszechne, choć często pochodzą z lokalnych browarów i winiarni. Popularne jest na przykład piwo Stella, sprzedawane także w niektórych sklepach.

Butelki z alkoholem bywają zasłonięte czarną folią, co pozwala zachować pozory zgodne z religią. Oficjalny zakaz picia nie znika, ale w kurortach nad Morzem Czerwonym wielu turystów zamawia drinka do kolacji bez większego problemu. Jeśli zależy ci na lokalnych smakach, to o wiele ciekawsze od alkoholu będą jednak herbaty i soki.

Słodycze i owoce

Egipskie słodycze są bardzo słodkie. Ciasta, ciasteczka i różne odmiany baklawy zanurza się w gęstym syropie cukrowym. Jedno małe ciastko może wystarczyć za cały deser. Często podaje się je do herbaty albo po dużym, mięsnym posiłku, gdy domownicy siadają jeszcze na chwilę do rozmowy.

Na ulicznych straganach czekają świeże mango, banany i melony. Owoce dojrzewają w innym słońcu niż w Europie, dlatego smakują intensywniej. Dobrym pomysłem jest kupienie kilku sztuk na drogę powrotną z wycieczki. Wystarczy umyć je w wodzie butelkowanej i od razu można jeść na plaży albo w hotelowym pokoju.

Najprostszym sposobem na bezpieczne jedzenie w Egipcie jest wybieranie świeżo przygotowanych dań i mycie owoców w wodzie butelkowanej.