Trekking co to? Przewodnik dla początkujących

Planujesz pierwszą dłuższą wędrówkę i zastanawiasz się, czym właściwie jest trekking. Chcesz wiedzieć, czym różni się od zwykłego spaceru po górach i jak się do niego przygotować. Z tego przewodnika dowiesz się, jak bezpiecznie zacząć przygodę z trekkingiem i co zabrać ze sobą.

Co to jest trekking?

Słowo trekking pochodzi od angielskiego „trek”, które opisywało wielką wędrówkę Burów po południowej Afryce w XIX wieku. Z czasem zaczęło oznaczać turystykę, w której liczy się dłuższa wędrówka po trudnym terenie, często z dala od miast i popularnych kurortów. To nie jest krótki spacer po parku, ale wyprawa, która wymaga przygotowania fizycznego i dobrej organizacji.

W turystyce górskiej termin najpierw przyjął się w Himalajach Nepalu i Indii. Opisywał wielodniowe przejścia przez wysokie przełęcze, himalajskie doliny i odludne wioski. Dziś trekking oznacza nie tylko góry. To także wędrówki przez pustynie, dżungle, tundrę polarną, wąwozy czy nawet bagna. Łączy je jedno – wymagający teren i konieczność mierzenia się z naturą na jej zasadach.

Trekking to dłuższa wędrówka w trudnych warunkach terenowych i klimatycznych, często poza utartymi szlakami, z plecakiem i noclegami w terenie.

Podczas wypraw trekkingowych często nocujesz w namiocie, schronie lub prostych chatkach, a cały niezbędny sprzęt niesiesz w plecaku. Warunki bywają skrajne. Od upałów na pustyni Wadi Rum w Jordanii, po mróz i wiatr na wyspie Spitsbergen. Właśnie to poczucie wyjścia ze strefy komfortu przyciąga wielu ludzi, którzy chcą sprawdzić swoją wytrzymałość.

Najważniejsze cechy trekkingu

Żeby łatwiej odróżnić trekking od zwykłych wycieczek, warto wypisać elementy, które pojawiają się w większości takich wypraw. Dzięki temu szybciej rozpoznasz, czy dana aktywność to już trekking, czy wciąż raczej spokojny hiking.

Do charakterystycznych cech trekkingu należą między innymi:

• długi czas trwania wyprawy, często kilka dni lub tygodni,
• cięższy plecak z ekwipunkiem biwakowym, jedzeniem i wodą,
• wymagający teren, na przykład strome górskie szlaki, śliskie głazy, piasek pustyni lub lód,
• kontakt z dziką przyrodą i ograniczony dostęp do infrastruktury turystycznej,
• bardziej zmienne i ostre warunki klimatyczne, od upału po mróz,
• konieczność samodzielnego planowania trasy, noclegów i zapasów.

Nie każda wyprawa musi od razu być ekstremalna. Istnieją łagodniejsze trasy trekkingowe, na przykład kilkudniowe przejścia po Tatrach z noclegiem w schroniskach. Nadal jednak jest to dłuższa i bardziej wymagająca forma wędrówki niż zwykły niedzielny spacer po dolinie.

Jakie są rodzaje trekkingu?

Trekking kojarzy się często tylko z górami, ale w rzeczywistości obejmuje bardzo różne środowiska. Możesz przemierzać zarówno śnieżne lodowce, jak i wilgotną dżunglę w Malezji, a obie aktywności wciąż będą trekkingiem. Różnić się będą jednak sprzęt, zagrożenia i poziom trudności.

Trekking górski

Najpopularniejszą formą jest klasyczny trekking górski. W Polsce najczęściej odbywa się w Tatrach, Karkonoszach czy Bieszczadach. Szlaki prowadzą przez zróżnicowany teren. Od łagodnych ścieżek w dolinach, po strome podejścia na przełęcze i szczyty. Takie wędrówki wymagają dobrej kondycji, solidnych butów trekkingowych i umiejętności oceny pogody.

Trekking górski może odbywać się latem lub zimą. Latem wyzwaniem są burze, upał i odwodnienie. Z kolei zimą dochodzi mróz, wiatr i lawiny. Dlatego często mówi się o trekkingu letnim i zimowym, bo lista potrzebnego sprzętu i umiejętności wygląda wtedy zupełnie inaczej.

Trekking pustynny

Na pustyni głównym przeciwnikiem zostaje temperatura i brak wody. Trekking w miejscach takich jak Wadi Rum w Jordanii oznacza marsz po piasku, ekspozycję na słońce i duże wahania temperatury między dniem a nocą. Potrzebujesz tu przede wszystkim oszczędnego gospodarowania wodą, lekkiej, ale zakrywającej ciało odzieży i ochrony głowy.

Pustynia jest wizualnie monotonna. Idziesz wiele godzin, a krajobraz zmienia się bardzo powoli. Dla wielu osób to wyzwanie psychiczne. Trzeba radzić sobie z nudą, zmęczeniem i wiatrem niosącym piasek. Za to nagrodą są szerokie przestrzenie, cisza i niebo pełne gwiazd.

Trekking lodowcowy i polarny

Trekking po lodowcach, na przykład na lodowcu Nigardsbreen w Norwegii, odbywa się zwykle z przewodnikiem górskim. Wymaga użycia raków, czekana i liny. Pod taflą lodu kryją się szczeliny, dlatego porusza się w zespole, z zachowaniem dużego odstępu. To forma trekkingu, w której technika i dyscyplina są tak samo ważne jak kondycja.

Jeszcze chłodniej robi się podczas trekkingu polarnego, na przykład na Spitsbergenie. Tam oprócz mrozu i wiatru dochodzi konieczność ochrony przed dzikimi zwierzętami, długimi nocami lub dniami polarnymi oraz zmienną aurą. Dobrze dobrana odzież termoaktywna i warstwowy strój decydują wtedy o komforcie i bezpieczeństwie.

Trekking tropikalny i rzeczny

W tropikalnych lasach, takich jak Danum Valley w Malezji, problemem nie jest mróz, ale upał i wilgoć. Trekking tropikalny to wędrówka przez gęstą dżunglę, często po błotnistych ścieżkach, z licznymi strumieniami do przejścia. Trzeba liczyć się z owadami, nagłymi ulewami i szybkim wyziębieniem organizmu, gdy przemokniesz i zatrzymasz się na dłużej.

Trekking rzeczny polega na poruszaniu się korytem rzeki, tak jak nad rzeką Bordón w rejonie Castellote. Masz do czynienia z silnym prądem, śliskimi kamieniami i zmienną głębokością. Niezbędne są buty z dobrą przyczepnością i cierpliwość. Czasem kilkaset metrów w linii prostej zamienia się w wiele godzin marszu, bo szukasz najbezpieczniejszego przejścia.

Trekking po wulkanach

Wędrówki po wulkanach, jak na Acatenango w Gwatemali, łączą trekking górski z unikalną scenerią. Idziesz po zastygłej lawie, popiele i kamieniach. Często zaczynasz w ciepłym klimacie, a kończysz w chłodnych warunkach na szczycie, obserwując aktywny krater w oddali. Konieczna jest cierpliwość, bo podejścia bywają długie i pyłowe.

Podczas takiej wyprawy plecak z wodą, jedzeniem i ciepłą kurtką potrafi ważyć sporo, a odruch odkładania motywacji „na później” pojawia się częściej niż na zwykłym szlaku. To dobry przykład, jak trekking pomaga testować granice własnych możliwości i uczy planowania sił.

Choć środowiska są różne, każdy rodzaj trekkingu łączy wymagający teren, dłuższy wysiłek i ograniczoną infrastrukturę.

Trekking a hiking – czym się różnią?

W języku potocznym słowa hiking i trekking często się mieszają. W praktyce hiking to raczej lekka wycieczka po przygotowanych ścieżkach, a trekking to dłuższa, wymagająca wyprawa. Różnice widać w czasie trwania, terenie, sprzęcie i celu wyjścia w teren.

Żeby łatwiej to porównać, możesz spojrzeć na zestawienie podstawowych cech obu aktywności:

Da się więc powiedzieć, że każdy trekking zawiera w sobie element hikingowy, ale nie każdy hiking przeradza się w trekking. Jeśli masz za sobą liczne jednodniowe wycieczki i czujesz niedosyt, naturalnym kolejnym krokiem staje się właśnie wielodniowy trekking z noclegiem poza domem czy hotelem.

Jak przygotować się do pierwszego trekkingu?

Pierwsze pytanie, które warto sobie zadać, brzmi: czy jestem gotowy na kilka dni marszu z plecakiem. Nie musisz być zawodowym sportowcem. Potrzebujesz jednak systematycznego ruchu przed wyjazdem i szczerej oceny swojej kondycji. Zbyt ambitna trasa potrafi szybko zamienić marzenie w męczarnię.

Dobrym początkiem bywa wybranie łatwiejszej trasy w znanym paśmie górskim, na przykład kilkudniowej pętli po Tatrach z noclegami w schroniskach. Tam zawsze możesz skrócić plan, a jednocześnie doświadczysz marszu z plecakiem, zmiennej pogody i zmęczenia. Z czasem możesz wydłużać dystans, dorzucać nocleg w namiocie i trudniejszy teren.

Przed wyjazdem warto przemyśleć kilka spraw organizacyjnych, bo od nich zależy bezpieczeństwo i komfort wędrówki:

• dokładne zaplanowanie trasy z realistycznym podziałem na etapy dzienne,
• sprawdzenie prognozy pogody i warunków lokalnych, na przykład zagrożenia lawinowego,
• wybór formy noclegu, czy to namiot, schronisko, czy proste chatki,
• ustalenie punktów uzupełniania wody i jedzenia po drodze,
• zostawienie bliskim planu wyprawy i przybliżonych godzin kontaktu.

Podstawą bezpiecznego trekkingu jest realistyczne dobranie trasy do swoich umiejętności oraz pogody, a nie odwrotnie.

Na etapie przygotowań dobrze jest przećwiczyć noszenie plecaka o podobnej wadze jak na wyprawie. Kilka weekendów z dłuższymi marszami po okolicy, nawet po pagórkowatym terenie, potrafi zdziałać cuda. Organizm przyzwyczaja się do obciążenia, a ty odkrywasz, gdzie obciera cię pas biodrowy lub jakie skarpety sprawdzają się najlepiej.

Co zabrać na trekking?

Lista sprzętu będzie inna na pustyni, inna w tropikach, a jeszcze inna w zimowych Tatrach. Mimo tego większość wypraw ma wspólny trzon wyposażenia. Chodzi o to, żebyś mógł spać, jeść, pić i poruszać się w miarę komfortowo bez dostępu do sklepu za każdym zakrętem. Im dłuższa wyprawa, tym staranniej warto dobierać każde 100 gramów w plecaku.

Podstawowy ekwipunek na kilkudniowy trekking zazwyczaj obejmuje kilka grup rzeczy, które warto dobrze uporządkować przed wyjściem:

• sprzęt biwakowy, czyli namiot trekkingowy, śpiwór i mata lub materac turystyczny,
• odzież warstwową, na przykład bieliznę termoaktywną, polar, spodnie trekkingowe i kurtkę przeciwdeszczową,
• obuwie i akcesoria do marszu, w tym buty trekkingowe, skarpety, kije trekkingowe oraz nakrycie głowy,
• sprzęt kuchenny, taki jak kuchenka gazowa, naczynia turystyczne, zapalniczka lub krzesiwo i termos,
• elementy bezpieczeństwa, na przykład apteczkę, latarkę czołową, mapę papierową i kompas,
• narzędzia i drobiazgi, czyli multitool lub scyzoryk, powerbank, woreczki na śmieci oraz prosty filtr do wody.

Czy trzeba mieć od razu najdroższy sprzęt na rynku. Nie. Na pierwszy, łatwiejszy trekking wystarczy solidny, ale prosty zestaw. Istotne jest, by plecak był wygodny i miał pas biodrowy, buty miały stabilną podeszwę, a kurtka faktycznie chroniła przed deszczem i wiatrem. Resztę stopniowo dopracujesz doświadczeniem, bo z czasem sam poczujesz, czego brakuje w plecaku, a co nosisz niepotrzebnie.